1274 ve 1281 Moğol İstilaları: Kamikaze Anlatısının Arkasındaki Gerçek

On üçüncü yüzyılda Kubilay Han’ın kurduğu Yuan hanedanı, Japonya’ya iki kez sefer düzenledi. Her iki sefer de başarısızlıkla sonuçlandı ve Japon tarihinde derin bir iz bıraktı. Bu olaylar, sonraki yüzyıllarda ülkenin ilahi koruma altında olduğu düşüncesinin dayanağı hâline geldi.

Bu dosya, seferlerin gerçekte nasıl geliştiğini, savunmanın rolünü, fırtına anlatısının nasıl kurulduğunu ve sualtı arkeolojisinin ne söylediğini ele alıyor. Anlatı ile kanıt arasındaki fark, bu dosyanın merkezinde yer alır.

Seferlerin arka planı

Kubilay Han, Kore Yarımadası’ndaki Goryeo krallığını hâkimiyeti altına aldıktan sonra Japonya’ya elçiler gönderdi ve tabiiyet talep etti.

Japonya’daki Kamakura yönetimi bu talepleri yanıtsız bıraktı ve elçileri geri gönderdi. Bazı durumlarda elçiler idam edildi.

Bu ret, askerî seferi kaçınılmaz hâle getirdi. Yuan yönetimi, Kore’den gemi ve asker temin etti.

Kore tarafı için bu ağır bir yüktü; gemi inşası ve erzak tedariki bölgenin kaynaklarını tüketti.

Sefer kararı, Yuan’ın Güney Song ile mücadelesi ve bölgesel hâkimiyet stratejisiyle de bağlantılıydı.

1274 seferi

İlk sefer, Tsushima ve Iki adalarına yapılan saldırılarla başladı. Bu adalardaki savunma kırıldı ve ağır kayıp verildi.

Ana kuvvet Kyushu’nun kuzeyindeki Hakata koyuna çıktı. Japon savaşçılarla çatışmalar yaşandı.

Japon savaş tarzı, o dönemde bireysel meydan okumaya dayanıyordu. Karşı tarafın toplu ok atışı ve patlayıcı kullanımı beklenmedik bir taktik farkı yarattı.

Çatışmalar bir gün sürdü ve filo geceyi gemilerde geçirmek üzere çekildi. Ertesi sabah filonun büyük bölümünün ayrılmış olduğu görüldü.

Ayrılış nedeni tartışmalıdır. Fırtına, ikmal sorunu ve komuta anlaşmazlığı öne sürülen açıklamalardır.

Savunma hattı

İlk seferden sonra Kamakura yönetimi, Hakata koyunun kıyı hattı boyunca taş duvar inşa ettirdi. Duvar yaklaşık yirmi kilometre uzunluğundaydı.

Bu duvar, çıkarma yapmayı zorlaştırmak ve savunmayı belirli noktalara yoğunlaştırmak için tasarlandı.

Ayrıca sahil nöbeti düzenlendi ve savaşçılar rotasyonla görevlendirildi. Bu, uzun süreli bir seferberlik anlamına geliyordu.

Duvarın kalıntıları bugün Fukuoka’da bazı noktalarda görülebilir ve kültür varlığı statüsündedir.

Bu savunma yatırımı, ikinci seferin sonucunda belirleyici rol oynadı; çıkarma başarısız oldu ve kuvvetler kıyıya yerleşemedi.

1281 seferi

İkinci sefer çok daha büyük ölçekliydi. İki ayrı filo, Kore’den ve Çin’in güneyinden hareket etti.

Kuzey filosu erken geldi ve savunma duvarı nedeniyle karaya çıkamadı. Küçük adalarda konumlandı.

Japon savaşçılar küçük teknelerle gece baskınları düzenledi. Bu taktik, büyük gemilerdeki kuvvetleri yıprattı.

İki filo birleştikten sonra çıkarma hazırlığı yapılırken şiddetli bir tayfun bölgeyi vurdu.

Filo ağır kayıp verdi ve sefer sona erdi. Sağ kalanların bir bölümü esir alındı.

Kamikaze anlatısı

İlahi rüzgâr anlamına gelen kamikaze terimi, bu olaylar için sonradan kullanıldı. Fırtınanın ülkeyi koruduğu düşüncesi, dinsel bir çerçeveye yerleşti.

Bu anlatı, tapınakların ve türbelerin dua yoluyla zaferi sağladıkları iddiasıyla da bağlantılıydı ve kurumsal çıkarlar taşıyordu.

Yirminci yüzyılda bu anlatı yeniden canlandırıldı ve savaş dönemi propagandasında kullanıldı. Terim, bu dönemde bambaşka bir anlam kazandı.

Tarihsel olarak fırtına gerçekti; ancak tek belirleyici etken değildi. Savunma duvarı, gece baskınları, ikmal sorunları ve gemilerin yapısal durumu da rol oynadı.

Bu ayrımı korumak önemlidir. Doğa olayını tek açıklama saymak, savunmadaki insan emeğini ve kararları görünmez kılar.

Sualtı arkeolojisi

Nagasaki iline bağlı Takashima çevresindeki sığ sularda kapsamlı sualtı araştırmaları yürütülmüştür.

Bu çalışmalarda gemi omurgası, çapa, silah, mühimmat ve kişisel eşya buluntuları çıkarılmıştır.

Bulgular arasında patlayıcı seramik gülleler dikkat çekicidir. Bunlar, dönemin savaş teknolojisi hakkında doğrudan kanıt sunar.

Gemi yapısına dair bulgular, aceleyle inşa edilmiş ve nehir tipi tasarımdan uyarlanmış teknelerin bulunduğu yönündeki değerlendirmeleri desteklemiştir.

Bu, fırtınanın neden bu kadar yıkıcı olduğuna dair kısmi bir açıklama sağlar; ancak tüm filo için genellenmemelidir.

Kamakura yönetimine etkisi

Seferlerin püskürtülmesi askerî bir başarıydı; ancak mali açıdan yıkıcı oldu. Savunma masrafları ve uzun seferberlik hazineyi zorladı.

Japon feodal düzeninde savaşçılar, hizmet karşılığında toprak veya ödül beklerdi. Bu savaşta ele geçirilen toprak yoktu.

Ödüllendirilemeyen savaşçı sınıfı arasında hoşnutsuzluk büyüdü. Bu, Kamakura yönetiminin meşruiyetini aşındırdı.

Yönetim, sonraki on yıllarda iç mücadeleler sonucu çöktü. Moğol seferleri, bu çöküşün tek nedeni değildi ama önemli bir etkendi.

Bu, savunma savaşlarının siyasi maliyetine dair klasik bir örnektir.

Tsushima ve Iki adaları

İki sefer de bu adaları ilk hedef aldı ve sivil nüfus ağır kayıp verdi. Bu, olayın en az anlatılan kısmıdır.

Adalar, Japonya ile Kore arasındaki geçiş noktasındadır ve tarih boyunca hem ticaretin hem çatışmanın hattında kalmıştır.

Bugün adalarda bu olaylara ilişkin anıtlar ve müzeler bulunur. Yerel anlatı, merkezî anlatıdan farklı vurgular taşır.

Tsushima ayrıca kendine özgü doğasıyla bilinir; nadir bir yaban kedisi alt türü burada yaşar.

Bölgeyi ziyaret edenler için bu iki katman, tarih ve doğa, bir arada sunulur.

Bugün nasıl okunmalı

Bu dosya, tarihsel olayların sonradan nasıl anlatıya dönüştüğünü göstermek için iyi bir örnektir. Aynı olay, farklı dönemlerde farklı amaçlarla kullanılmıştır.

İyi bir okuma, olayın kendisini ve anlatının tarihini ayrı ayrı inceler. İkisi de gerçektir ama aynı şey değildir.

Kaynak tarafında Japon, Kore ve Çin kaynakları farklı ayrıntılar verir. Karşılaştırmalı okuma, tek taraflı çerçeveleri düzeltir.

Arkeolojik kanıt, yazılı kaynakların boşluklarını doldurur ve bazı iddiaları sınırlar.

Japonya’nın doğa ile ilişkisinin başka bir boyutu için 1707 Hōei patlaması dosyamıza bakabilirsiniz.