Itai-itai Hastalığı: Jinzū Nehri, Kadmiyum Kirliliği ve Toprak Onarımı

Toyama ilindeki Jinzū Nehri havzasında yirminci yüzyıl boyunca ağır bir kadmiyum kirliliği yaşandı. Hastalık, ortaya çıkardığı ağrı nedeniyle itai-itai adıyla anıldı.

Bu dosya, kirliliğin kaynağını, hastalığın belirlenmesini, dava sürecini ve onarım çalışmasını anlatıyor.

Bölge ve nehir

Jinzū Nehri, dağlardan inip Toyama ovasını sulayarak denize ulaşır.

Ova, pirinç tarımı için elverişlidir ve sulama doğrudan nehirden yapılır.

Nehrin yukarı havzasında bir maden işletmesi bulunuyordu.

Maden, çinko ve kurşun üretiyordu. Kadmiyum bu üretimin yan ürünüydü.

Atık, uzun süre doğrudan nehre bırakıldı.

Kirliliğin yolu

Kadmiyum, nehir suyuyla sulama kanallarına ulaştı.

Tarlalarda toprağa çöktü ve birikti.

Pirinç bitkisi, kadmiyumu kökten alıp tanede biriktirdi.

Bölge halkı, kendi ürettiği pirinci tüketiyordu.

Böylece maruz kalma yıllar boyunca ve günlük düzeyde sürdü.

Madenin tarihi

Maden, on yedinci yüzyıldan beri işletiliyordu.

Modern ölçekte üretim, yirminci yüzyılın başında başladı.

Savaş dönemindeki metal talebi, üretimi hızla artırdı.

Bu dönemde atık yönetimi neredeyse hiç yapılmadı.

Kirliliğin en yoğun olduğu yıllar, bu üretim artışıyla örtüşür.

Maden 2001’de kapandı ancak atık alanlarının bakımı sürüyor.

Erken uyarılar

Nehir boyunca balık ölümleri ve ürün verimindeki düşüş, erken dönemde bildirilmişti.

Çiftçiler, sulama suyunun tarlalara zarar verdiğini yazılı olarak iletti.

Bu bildirimler uzun süre yerel düzeyde kaldı.

Tazminat görüşmeleri yapıldı ancak nedene yönelik bir çalışma yürütülmedi.

Bu gecikme, sonraki değerlendirmelerde en çok eleştirilen nokta oldu.

Hastalığın belirtileri

Hastalık, en çok orta yaş ve üzeri kadınlarda görüldü.

Böbrek işlevinde bozulma ilk aşamaydı.

Ardından kemiklerde yumuşama ve kırılganlık gelişti.

Hastalar, hafif hareketlerde bile kırık yaşayabiliyordu.

Ağrı sürekliydi ve hastalık adını bu ağrıdan aldı.

Neden kadınlarda yoğun

Doğum ve emzirme dönemleri, kalsiyum ihtiyacını artırır.

Beslenme yetersizliğiyle birleştiğinde kemik kaybı hızlanır.

Kadmiyum, böbreğin kalsiyum ve fosfor dengesini bozar.

Bu etkenlerin birleşimi, belirtilerin bu grupta yoğunlaşmasını açıkladı.

Bu açıklama, sonraki araştırmalarla desteklendi.

Tanının konması

Hastalık, yerel hekimler tarafından yirminci yüzyılın ortasında tanımlandı.

Uzun süre yerel bir hastalık ya da beslenme sorunu sanıldı.

1960’larda yapılan çalışmalar, kadmiyum ile bağlantıyı ortaya koydu.

1968’de sağlık idaresi, hastalığı çevresel kirliliğe bağlı olarak resmen tanıdı.

Bu, Japonya’da resmen tanınan ilk kirlilik hastalığı oldu.

Dava süreci

Hastalar ve aileleri, işletmeye karşı dava açtı.

Mahkeme, işletmenin sorumlu olduğuna hükmetti.

Karar, temyiz aşamasında da onandı.

Tazminat ödemesi ve sağlık takibi yükümlülüğü getirildi.

Bu dava, çevre hukukunda emsal oluşturdu.

Dört büyük kirlilik davası

Aynı dönemde ülke genelinde dört büyük kirlilik davası görüldü.

Bunlar Minamata, Niigata Minamata, Yokkaichi ve itai-itai davalarıdır.

Dördü de 1960’ların sonu ile 1970’lerin başında sonuçlandı.

Kararlar, kirletenin sorumluluğu ilkesini yerleştirdi.

Minamata davası için Minamata ve sanayi kirliliği davaları dosyası okunabilir.

Yasal düzenlemeler

Bu davaların ardından çevre mevzuatının temel hükümleri yenilendi.

1970’te bir dizi çevre yasası çıkarıldı.

1971’de merkezî bir çevre kurumu kuruldu.

Kirlilik kaynaklı sağlık zararları için tazminat sistemi oluşturuldu.

Bu sistem, hastaların bireysel dava açmadan destek almasını sağladı.

İzleme ve denetim

İşletme, atık arıtma tesisleri kurdu.

Sakinlerden oluşan gruplar, tesise düzenli denetim ziyareti yapma hakkı elde etti.

Bu uygulama, Japonya’da sivil denetimin nadir ve sürekli örneklerinden biri.

Denetimler on yıllardır kesintisiz sürüyor.

Nehir ve toprak ölçümleri düzenli yayımlanıyor ve sonuçlar sakinlerle paylaşılıyor.

Toprak onarımı

Kirlenmiş tarım toprağının değiştirilmesine karar verildi.

Üst toprak katmanı kaldırıldı ve temiz toprakla değiştirildi.

Çalışma 1979’da başladı ve 2012’de tamamlandı.

Toplamda binlerce hektar alan onarıldı.

Proje, ülkenin en uzun süreli çevresel onarım çalışmalarından biri oldu.

Maliyeti ve finansmanı

Onarımın maliyeti çok yüksekti.

Masrafın önemli bir bölümü işletme tarafından karşılandı.

Kamu kaynağı da kullanıldı.

Onarım süresince tarım üretimi bölge bölge durduruldu ve telafi ödemesi yapıldı.

Bu düzen, uzun süreli onarım projelerinde model oluşturdu.

Bugünkü durum

Onarılan tarlalarda pirinç üretimi yeniden yapılıyor.

Ürünlerde düzenli ölçüm yapılıyor ve sonuçlar yayımlanıyor.

Gıda güvenliği sınırları, kadmiyum için uluslararası ölçütlerle uyumlu.

Hastalar için sağlık takibi sürüyor.

Yeni vaka tanısı bugün nadiren konuyor.

Bellek çalışması

Bölgede bir bilgilendirme merkezi kuruldu.

Merkez, hastalığın tarihini ve onarım sürecini belgeliyor.

Okul grupları düzenli ziyaret yapıyor.

Hasta anlatıları kayıt altına alındı ve arşivlendi.

Bu çalışma, kirlilik tarihinin unutulmamasını hedefliyor.

Neden hâlâ inceleniyor

Vaka, uzun süreli düşük doz maruziyetin sağlık etkisini gösteren temel örneklerden biri.

Toprak onarımı süreci, benzer projelerde referans olarak kullanılıyor.

Sivil denetim modeli, çevre yönetimi çalışmalarında inceleniyor.

Kadmiyum için gıda sınırlarının belirlenmesinde bu vakadan çıkan veriler kullanıldı.

Sanayi ve çevre ilişkisinin bütünü için 1963 Miike maden faciası dosyası tamamlayıcıdır.

Bölge, bugün tarımıyla anılmayı yeniden kazanmış durumda. Yine de kayıtların açık tutulması, onarımın bir parçası olarak görülüyor.