Doğal Boyalar: Bitkisel Renkler, Mordan Kullanımı ve Bugünkü Atölyeler

Japon tekstil geleneğinde renkler, sentetik boyaların gelişinden önce bitki, böcek ve mineral kaynaklarından elde ediliyordu. Bu gelenek bugün sınırlı sayıda atölyede sürüyor.

Bu dosya, boya kaynaklarını, uygulama yöntemlerini, renk adlandırmasını ve bugünkü durumu anlatıyor.

Boya kaynakları

Kök, kabuk, yaprak, çiçek ve meyve kullanılır.

Bazı renkler için böcek kaynaklı boyalar kullanılır.

Mineral pigmentler, resim ve süslemede yer alır.

Her kaynak, farklı bir renk ailesi verir.

Aynı bitki, farklı mordanlarla farklı renk üretebilir.

İndigo

İndigo, en yaygın boya kaynağıdır.

Yapraklar fermente edilerek boya hamuru hazırlanır.

Boyama, indirgenmiş bir çözelti içinde yapılır.

Kumaş sudan çıkarıldığında hava ile temas eder ve renk oluşur.

Konu için awa ai indigo boyama dosyası okunabilir.

Kırmızı tonlar

Aspir çiçeği, sarıdan kırmızıya kadar tonlar verir.

Kızıl kök, derin kırmızı için kullanılır.

Kırmız böceği kaynaklı boyalar da bulunur.

Kırmızı, tarihsel olarak pahalı ve sınırlı kullanılan bir renkti.

Bazı dönemlerde kullanımı sınıfa göre kısıtlanmıştı.

Sarı tonlar

Gardenya meyvesi, parlak sarı verir.

Yellowwood ve mürver kabuğu da sarı kaynağıdır.

Sarı, mavi üzerine uygulandığında yeşil verir.

Yeşil, tek bir boyayla değil iki aşamada elde edilir.

Bu yöntem, geleneksel boyacılığın temel uygulamalarından biridir.

Mor ve gri

Mor kök, mor renk için kullanılır ve nadir bulunur.

Bu renk, tarihsel olarak en yüksek statüyle ilişkilendirildi.

Meşe palamudu ve demir mordanı, gri ve siyah verir.

Demir mordanı, rengi koyulaştırır ve matlaştırır.

Aynı bitki, alüminyum mordanıyla daha açık ton verir.

Mordan

Mordan, boyanın life bağlanmasını sağlayan maddedir.

Şap, en yaygın alüminyum kaynağıdır.

Demir sülfat, koyulaştırıcı olarak kullanılır.

Kül suyu, geleneksel bir alkali kaynağıdır.

Mordan seçimi, sonucu doğrudan belirler.

Su

Suyun mineral içeriği, rengi etkiler.

Yumuşak su, parlak tonlar verir.

Demir içeriği yüksek su, rengi koyulaştırır.

Bu nedenle bazı boyama merkezleri, su kaynağıyla anılır.

Kyoto’daki dokuma ve boyama geleneği bu etkenle ilişkilendirilir.

Lif farkı

İpek ve yün, boyayı kolay alır.

Pamuk ve keten, ön işlem gerektirir.

Soya suyu ile ön işlem, pamukta bağlanmayı artırır.

Bu ayrım, boyama tarifini belirler.

Aynı boya, farklı liflerde farklı ton verir.

Renk adlandırması

Japoncada yüzlerce geleneksel renk adı bulunur.

Adlar, çoğunlukla kaynak bitkiden ya da doğadaki bir görüntüden gelir.

Bazı adlar, belirli bir dönemin modasını yansıtır.

Renk sözlükleri, bu adları kayıt altına almıştır.

Bu dağarcık, tasarım çalışmalarında bugün de kullanılıyor.

Mevsim ve renk

Kıyafette renk seçimi mevsime bağlıdır.

Katmanlı giysilerde renk geçişleri ayrı bir estetik oluştururdu.

Saray döneminde bu geçişlere ad verilmişti.

Konu için kimono ve mevsim kuralları dosyası okunabilir.

Bu düzen, mevsim duyarlılığının kıyafetteki karşılığıdır.

Sentetik boyaların gelişi

On dokuzuncu yüzyılın sonunda sentetik boyalar ithal edildi.

Bu boyalar ucuz, hızlı ve tekrarlanabilirdi.

Doğal boyacılık kısa sürede geriledi.

Bazı renkler, sentetik karşılıklarıyla değiştirildi.

Geleneksel yöntem, sınırlı bir alanda sürdürüldü.

Yeniden ilgi

Yirminci yüzyılın ikinci yarısında doğal boyacılığa ilgi yeniden arttı.

Halk zanaatı hareketi bu ilgide rol oynadı.

Konu için mingei halk zanaatı hareketi dosyası okunabilir.

Müze onarımları da doğal boya bilgisini gerekli kıldı.

Araştırma kurumları, tarihsel boyaları bilimsel yöntemlerle analiz ediyor.

Onarım çalışmaları

Tarihî tekstillerin onarımında özgün boya kullanılır.

Bu nedenle eski tarifler yeniden kuruluyor.

Analiz yöntemleri, boya kaynağını belirlemeye yardım ediyor.

Onarım, hem malzeme hem teknik bilgisi gerektiriyor.

Bu çalışmalar, uzman kurumlarda yürütülüyor.

Solma sorunu

Doğal boyalar ışıkta solar.

Bu nedenle müzelerde sergileme süresi sınırlı tutulur.

Aynı sınır, baskı ve paravanlar için de geçerlidir.

Konu için byōbu katlanır paravan dosyası okunabilir.

Depolama koşulları, uzun ömür için belirleyicidir.

Çevresel yön

Doğal boyalar, atık su açısından daha az sorun yaratır.

Buna karşılık bazı mordanlar metal içerir ve arıtma gerektirir.

Bitki yetiştirme, ayrı bir arazi ve emek gerektirir.

Bu nedenle doğal boyacılık, otomatik olarak düşük etkili sayılmaz.

Değerlendirme, üretim zincirinin tümüne bakmayı gerektiriyor.

Bugünkü atölyeler

Doğal boyama yapan atölye sayısı sınırlı.

Bu atölyeler, tören kıyafetleri ve özel siparişlerle çalışıyor.

Bazıları kısa kurslar ve deneme çalışmaları düzenliyor.

Çağdaş tasarımcılarla iş birlikleri de yapılıyor.

Ürünler, sentetik boyalı ürünlere göre belirgin biçimde yüksek fiyatlı.

Deneyerek öğrenmek

Kurslarda genellikle bir mendil ya da bez boyanıyor.

İndigo boyama, sonucu hemen görüldüğü için sık tercih ediliyor.

Bağlama ve şablon teknikleriyle birleştirilebiliyor.

Konu için shibori bağlama boyama dosyası okunabilir.

Bu çalışmalar, tekniğin mantığını kısa sürede anlaşılır kılıyor.

Boyanan bez, evde yıkanırken ilk birkaç seferde renk verebiliyor. Ayrı yıkamak ve soğuk su kullanmak öneriliyor.

Renk zamanla açılıyor ve bu değişim kusur değil, doğal boyanın özelliği sayılıyor.

Bakım talimatı, kullanılan lif ve mordan maddesine göre değişebildiği için ürün etiketi temel başvuru noktasıdır.