Sanriku Kıyısı: Ria Koyları, Balıkçılık ve Yeniden Kurulan Limanlar

Sanriku, Tohoku bölgesinin Pasifik kıyısında, Aomori’nin güneyinden Miyagi’nin kuzeyine uzanan kıyı şerididir. Girintili çıkıntılı ria koyları, dünyanın en verimli balıkçılık sahalarından birine bakan limanlar ve tekrarlayan tsunami tarihi bu bölgeyi tanımlar.

Bu dosya, bölgenin coğrafyasını, deniz zenginliğinin nedenini, afet tarihini ve 2011 sonrası yeniden inşa sürecini ele alıyor.

Ria kıyısı

Kuzey kesim düz ve falezli, güney kesim ise derin koylarla girintilidir. Bu ikinci yapıya ria kıyısı denir.

Ria, deniz seviyesi yükseldiğinde nehir vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşur. Sonuç, derin ve korunaklı koylardır.

Bu koylar, doğal liman işlevi görür ve dalga etkisinden korunur. Yerleşimler koyların dibinde kurulmuştur.

Aynı biçim, tsunami dalgasını koyun ucuna doğru sıkıştırarak yüksekliğini artırır.

Coğrafyanın sağladığı avantaj ile yarattığı risk, tam olarak aynı noktada bulunur.

Deniz zenginliği

Açıkta soğuk Oyashio akıntısı ile sıcak Kuroshio akıntısı karşılaşır. Bu karşılaşma bölgesi, olağanüstü verimli bir deniz alanı yaratır.

Farklı sıcaklıktaki su kütlelerinin karışması, derindeki besinleri yüzeye taşır. Plankton üretimi patlar.

Bu, balık popülasyonlarını besler ve bölgeyi dünya ölçeğinde önemli bir balıkçılık sahası yapar.

Somon, uskumru, sardalya, ton ve çeşitli dip balıkları başlıca av türleridir.

Aynı zamanda istiridye, tarak ve deniz yosunu yetiştiriciliği koylarda yoğun biçimde yapılır.

Yetiştiricilik

Korunaklı koylar, deniz ürünü yetiştiriciliği için idealdir. İstiridye ve tarak, askılı sistemlerde yetiştirilir.

Wakame ve kombu gibi yosunlar da bu koylarda üretilir ve önemli bir ihracat kalemidir.

Yetiştiricilik, kıyı topluluklarının başlıca gelir kaynağıdır ve aile işletmeleri temelinde yürür.

Su kalitesi, üretimin doğrudan belirleyicisidir. Bu nedenle havzadan gelen suyun durumu balıkçılar için hayati önemdedir.

Bazı bölgelerde balıkçılar, dağlarda ağaç dikme kampanyaları yürütmüştür; orman ile deniz arasındaki bağ bu şekilde kurulur.

Tsunami tarihi

Bölge, tarih boyunca birden fazla büyük tsunami yaşamıştır. 1896 ve 1933 olayları, 2011 öncesindeki en ağır kayıtlardır.

Bu tekrar, bölgenin hafızasını biçimlendirmiştir. Uyarı taşları, anıtlar ve sözlü aktarım bu hafızanın taşıyıcılarıdır.

1896 olayının ayrıntıları için Meiji Sanriku tsunamisi dosyamıza bakabilirsiniz.

2011’de bölge, kayıtlı tarihin en büyük tsunamisiyle karşılaştı ve yerleşimlerin büyük bölümü yıkıldı.

Can kaybı ve altyapı hasarı olağanüstü ağır oldu.

Yeniden inşa

Yeniden inşa, üç ana yaklaşımla yürütüldü: yerleşimin yükseğe taşınması, arazinin doldurularak yükseltilmesi ve deniz duvarlarının yükseltilmesi.

Her yerleşim kendi koşullarına göre bir karışım benimsedi. Kararlar, uzun toplantı süreçleriyle alındı.

Yüksek deniz duvarları, koruma sağlarken denizle görsel ve kültürel bağı kesti. Balıkçı toplulukları için bu ciddi bir kayıptır.

Yükseğe taşınan yerleşimlerde, limana uzaklık günlük çalışmayı zorlaştırdı.

Bu ödünleşmeler, on yılı aşkın süre tartışıldı ve tam bir uzlaşma sağlanamadı.

Nüfus ve ekonomi

Yeniden inşa fiziksel olarak büyük ölçüde tamamlandı; ancak nüfus afet öncesi düzeyine dönmedi.

Genç nüfusun bir bölümü başka şehirlere yerleşti ve dönmedi. Geri dönenler ağırlıklı olarak yaşlı kuşaktır.

Balıkçılık ve işleme sektöründe işgücü açığı oluştu. Bazı işletmeler yabancı işçi istihdamına yöneldi.

Bu, Japonya’nın kırsal ve kıyı bölgelerindeki genel eğilimin keskin bir örneğidir.

Yeni işletme modelleri ve gençlere yönelik destek programları denenmektedir.

Hafıza ve anma

Bölgede çok sayıda anma alanı ve afet hafıza tesisi kurulmuştur. Bazı hasarlı yapılar, olduğu gibi korunmuştur.

Bu koruma kararları tartışmalıdır. Bazı yerleşimlerde sakinler, yapının kaldırılmasını istemiştir.

Hafızayı korumak ile acıyı sürekli hatırlatmak arasındaki denge, her toplulukta farklı çözülmüştür.

Okullarda afet eğitimi güçlendirilmiş ve tsunami tahliye tatbikatları düzenli hâle getirilmiştir.

Bu eğitim, bölgeye taşınan yeni sakinler ve ziyaretçiler için de erişilebilirdir.

Ziyaret

Bölgeye Sendai veya Morioka üzerinden ulaşılır. Kıyı boyunca demiryolu hattı ve otobüs hattı bulunur.

Bazı demiryolu kesimleri afet sonrası otobüs hattına dönüştürülmüştür.

Kıyı boyunca uzanan uzun mesafeli bir yürüyüş rotası oluşturulmuştur. Rota, afet sonrası bölgeyi tanıtmak ve ekonomiyi desteklemek için kurulmuştur.

Bu rota, koylar, falezler ve balıkçı köyleri arasından geçer ve bölümler hâlinde yürünebilir.

Ziyaret ederken anma alanlarında sessiz olmak ve hasar görmüş yapılarda saygılı davranmak temel beklentidir.

Mutfak

Bölge mutfağı deniz ürünlerine dayanır. Mevsimine göre değişen ürünler, yerel pazarlarda ve limanlarda bulunur.

İstiridye kışın, deniz kestanesi yazın öne çıkar.

Wanko soba geleneği, Morioka çevresinde bilinen bir servis biçimidir ve küçük kâselerin arka arkaya doldurulmasına dayanır.

Yerel pazarlardan alışveriş, bölge ekonomisine doğrudan katkıdır.

Deniz ürünü mutfağının genel çerçevesi için dashi dosyamıza bakabilirsiniz.

Doğal miras

Kıyı boyunca millî park statüsünde alanlar bulunur ve falezler ile koylar korunmaktadır.

Bölgede jeopark alanları da vardır ve tsunami jeolojisi bu alanların anlatım temalarındandır.

Deniz kuşları için önemli üreme alanları bulunur ve bazı adalar koruma altındadır.

Bu doğal değerler, afet hafızasıyla birlikte sunulur ve ziyaretin eğitici boyutunu güçlendirir.

Afetin bütünü için 11 Mart 2011 dosyamıza bakabilirsiniz.