Shōbōdan: gönüllü itfaiye teşkilatı ve mahalle güvenliği

Japonya’da profesyonel itfaiye teşkilatının yanında gönüllü birlikler bulunuyor. Bu birlikler, özellikle kırsal bölgelerde ilk müdahalenin temel gücünü oluşturuyor.

Teşkilatın yapısı

Gönüllü itfaiye birlikleri belediye düzeyinde örgütleniyor.

Üyeler kendi işlerini sürdürüyor.

Çağrı geldiğinde göreve gidiyor.

Küçük bir ödenek alıyorlar.

Bu yapı, ülke genelinde standart biçimde uygulanıyor.

Tarihsel kökeni

Kökeni, Edo dönemindeki yangın söndürme gruplarına dayanıyor.

O dönemde ahşap şehirlerde yangın büyük risk oluşturuyordu.

Gruplar mahalle bazında örgütlenmişti.

Yıkarak yayılmayı durdurma yöntemi kullanılıyordu.

Bugünkü teşkilat bu geleneği sürdürüyor sayılıyor.

Üye sayısı

Ülke genelinde yüz binlerce gönüllü kayıtlı bulunuyor.

Sayı, profesyonel itfaiyecilerden çok daha yüksek.

Buna karşılık son yıllarda azalma görülüyor.

Yaş ortalaması yükseliyor.

Bu eğilim, teşkilatın en büyük sorunu sayılıyor.

Görev alanları

Yangın söndürme temel görev oluşturuyor.

Sel ve heyelan durumlarında da görev alınıyor.

Kayıp kişi aramaları yürütülüyor.

Tahliye yönlendirmesi yapılıyor.

Görev kapsamı bölgeye göre farklılaşabiliyor.

Ekipman

Birliklere küçük itfaiye araçları tahsis ediliyor.

Taşınabilir pompalar yaygın kullanılıyor.

Mahalle depolarında ekipman saklanıyor.

Bakım, üyeler tarafından yapılıyor.

Bu depolar, mahallenin görünür işaretlerinden biri oluyor.

Eğitim

Düzenli eğitim toplantıları yapılıyor.

Pompa kullanımı ve hortum bağlantısı çalışılıyor.

İlk yardım eğitimi veriliyor.

Yıllık tatbikatlar düzenleniyor.

Yarışmalar da eğitim işlevi görüyor.

Yarışmalar

Bölgesel pompa yarışmaları düzenleniyor.

Hız ve doğruluk ölçülüyor.

Bu etkinlikler beceriyi keskinleştiriyor.

Aynı zamanda topluluk bağını güçlendiriyor.

Yarışma yükü ise tartışılan bir konu oluyor.

Yeni yıl geçit töreni

Ocak ayında yıllık geçit törenleri yapılıyor.

Üyeler üniformalarıyla toplanıyor.

Merdiven üzerinde akrobasi gösterileri düzenleniyor.

Bu gösteri, Edo dönemi geleneğinden geliyor.

Tören, yılın ilk etkinliklerinden biri sayılıyor.

Kırsal bölgelerde önem

Kırsal bölgelerde profesyonel istasyonlar uzak kalabiliyor.

Bu durumda ilk müdahaleyi gönüllüler yapıyor.

Yerel arazi bilgisi belirleyici oluyor.

Su kaynaklarının yerini biliyorlar.

Bu bilgi, müdahale hızını artırıyor.

Şehirlerde durum

Şehirlerde profesyonel ekipler hızlı ulaşıyor.

Gönüllüler destek görevi üstleniyor.

Trafik yönlendirmesi ve çevre güvenliği sağlanıyor.

Afet durumunda rol büyüyor.

Şehirlerde üye bulmak daha zor olabiliyor.

İşverenle ilişki

Mesai saatinde çağrı gelebiliyor.

İşverenlerin izin vermesi bekleniyor.

Destekleyici işletmeler için tanıma programları bulunuyor.

Bu programlar katılımı kolaylaştırmayı hedefliyor.

Uygulama, işyerine göre değişiyor.

Kadın üyeler

Kadın gönüllü sayısı artıyor.

Görevler arasında bilgilendirme ve önleme çalışmaları bulunuyor.

Bazı birliklerde saha görevleri de üstleniliyor.

Ayrı ekipman ve tesis ihtiyacı gündeme geldi.

Bu ihtiyaç kademeli olarak karşılanıyor.

Genç katılım

Öğrenci birlikleri bazı üniversitelerde kuruldu.

Katılım, mezuniyet sonrası da sürebiliyor.

Tanıtım kampanyaları düzenleniyor.

Katılım engeli olarak zaman yükü belirtiliyor.

Esnek görev modelleri deneniyor.

Risk ve kayıplar

Görev sırasında hayatını kaybeden gönüllüler bulunuyor.

2011 tsunamisinde ciddi kayıplar yaşandı.

Tahliye yönlendirmesi yaparken kaybedilenler oldu.

Sonrasında güvenlik kuralları gözden geçirildi.

Geri çekilme kriterleri netleştirildi.

Afet ağındaki yeri

Gönüllü birlikler, mahalle dernekleriyle birlikte çalışıyor.

Sığınak açılışında görev alıyorlar.

Mahalle derneği rehberi bu ağı anlatıyor.

Belediye afet planında yerleri tanımlanmış bulunuyor.

Koordinasyon tatbikatlarla sınanıyor.

Önleme çalışmaları

Kış aylarında yangın önleme devriyeleri yapılıyor.

Anons ve tokmak sesiyle uyarı veriliyor.

Yaşlı hanelerde dedektör kontrolü yapılıyor.

Okullarda bilgilendirme yürütülüyor.

Bu çalışmalar, müdahaleden önce gelen aşamayı oluşturuyor.

Yabancı sakinlerin katılımı

Yabancı sakinler bazı belediyelerde birliklere katılabiliyor.

Koşullar belediyeye göre değişiyor.

Dil desteği sağlanabiliyor.

Katılım, mahalleyle güçlü bir bağ kuruyor.

Bilgi, belediye afet biriminden alınabiliyor.

Sistemin anlamı

Bu teşkilat, güvenliği kamusal bir ortak iş olarak tanımlıyor.

Komşuluk ilişkisi doğrudan afet dayanıklılığına bağlanıyor.

Azalan üye sayısı bu dayanıklılığı zayıflatabiliyor.

Destek programları bu nedenle önem taşıyor.

Yerel katılım, sistemin sürmesinin tek yolu sayılıyor.

Ödenek ve sigorta

Üyelere yıllık ödenek ve görev başı ücret ödeniyor.

Tutarlar belediyeye göre değişiyor.

Görev sırasında yaralanma için tazminat sistemi bulunuyor.

Uzun süreli hizmet ödülleri veriliyor.

Bu düzen, gönüllülüğü resmi bir çerçeveye oturtuyor.

Üniforma ve ekipman

Üyelere üniforma ve koruyucu ekipman veriliyor.

Kask ve eldiven standart parçalar oluşturuyor.

Bakım düzenli olarak kontrol ediliyor.

Ekipman yenileme belediye bütçesine bağlı bulunuyor.

Bütçe kısıtları bazı bölgelerde sorun yaratıyor.

Çağrı sistemi

Bildirim, telefon ve anons sistemleriyle yapılıyor.

Bazı bölgelerde uygulama üzerinden bildirim geliyor.

Toplanma noktaları önceden belirlenmiş bulunuyor.

Yanıt süresi kayıt altına alınıyor.

Bu veriler, planlamada kullanılıyor.

Su kaynakları

Yangın hidrantları düzenli kontrol ediliyor.

Kırsal bölgelerde havuz ve dereler kullanılıyor.

Kaynak haritaları hazırlanıyor.

Kış aylarında donma sorunu yaşanabiliyor.

Bu nedenle bakım takvimi mevsime göre düzenleniyor.

Diğer ülkelerle karşılaştırma

Gönüllü itfaiye modeli birçok ülkede bulunuyor.

Yapı ve yetkiler ülkeye göre değişiyor.

Japonya’daki model yaygınlığıyla öne çıkıyor.

Uluslararası deneyim paylaşımı yapılıyor.

Bu paylaşım, afet iş birliğinin parçası sayılıyor.

Kültür varlıklarının korunması

Ahşap tapınak ve türbeler yangına açık bulunuyor.

Ocak ayında kültür varlığı yangın günü uygulanıyor.

Gönüllü birlikler bu tatbikatlara katılıyor.

Su perdesi sistemleri denetleniyor.

Miyadaiku tapınak marangozluğu bu yapıların korunmasını anlatıyor.