2018 Batı Japonya Selleri: Yağış, Heyelan ve Tahliye Sorunu

Temmuz 2018’in ilk haftasında batı Japonya’da günlerce süren yağış, geniş bir alanda sel ve heyelanlara yol açtı. İki yüzden fazla kişi hayatını kaybetti.

Bu dosya, yağışın neden bu kadar uzun sürdüğünü, hasarın nasıl dağıldığını ve uyarı sisteminde yapılan değişiklikleri anlatıyor.

Yağışın nedeni

Haziran sonundan itibaren mevsimsel yağış cephesi Japonya üzerinde durağan hâle geldi.

Cepheye güneyden gelen nemli hava kütlesi beslendi. Bu, yağışın sürekliliğini sağladı.

Bir tayfunun bölgeden geçişi, atmosferdeki nem miktarını daha da artırdı.

Sonuç, bazı gözlem noktalarında birkaç günde aylık ortalamayı aşan yağış oldu.

Yağışın tek bir noktada değil geniş bir alanda yoğunlaşması, olayın ölçeğini belirledi.

Hasarın dağılımı

En ağır zarar Okayama, Hiroşima ve Ehime illerinde görüldü.

Okayama’da bir ilçede nehir seddi yarıldı ve geniş bir yerleşim su altında kaldı.

Su seviyesi bazı noktalarda evlerin ikinci katına ulaştı.

Hiroşima çevresinde ise ana sorun heyelanlardı. Dik yamaçlardaki yerleşimler doğrudan etkilendi.

Ehime’de baraj işletmesi ve nehir taşkını tartışma konusu oldu.

Kayıp tablosu

Can kaybı iki yüzü aştı. Bu, son otuz yılda yağış kaynaklı en ağır kayıp oldu.

Ölümlerin büyük bölümü su altında kalan konutlarda ve heyelan bölgelerinde gerçekleşti.

Yaşlı bireylerin oranı yüksekti. Hareket kısıtı, tahliye başarısını doğrudan etkiledi.

Su ve elektrik kesintisi haftalarca sürdü. Kesinti, sıcak havada sağlık riskini artırdı.

Tarım alanları ve seralar geniş ölçüde zarar gördü. Onarım bir üretim sezonunu kapsadı.

Altyapı ve ulaşım

Demiryolu hatlarının bir bölümü uzun süre kapalı kaldı.

Bazı yerel hatların onarımı yıllar sürdü ve bir bölümü yeniden açılmadı.

Karayolu köprülerinde ve tünel girişlerinde hasar oluştu.

Su arıtma tesislerinin devre dışı kalması, temiz su dağıtımını zorunlu kıldı.

Bu deneyim, kritik altyapının su baskını senaryolarına göre yeniden değerlendirilmesini sağladı.

Yamaç yapısı

Batı Japonya’nın büyük bölümünde ayrışmış granit zemin bulunur.

Bu zemin, uzun süreli yağışta suya doygun hâle gelir ve kayma eğilimi gösterir.

Yamaçlardaki konut alanları, savaş sonrası dönemde nüfus artışıyla genişlemişti.

Heyelan riski haritalarında bu alanların çoğu işaretliydi. Risk biliniyordu.

Bu durum, tartışmayı bilgi eksikliğinden çok bilginin nasıl kullanıldığına taşıdı.

Tahliye kararı sorunu

Uyarılar yayımlanmasına rağmen tahliye oranı düşük kaldı.

Yapılan incelemelerde, uyarı düzeylerinin kamuoyu tarafından yeterince anlaşılmadığı görüldü.

Farklı kurumların farklı adlarla uyarı yayımlaması karışıklık yarattı.

Gece saatlerinde tahliye çağrısı yapılması, hareket etmeyi güçleştiren bir etken oldu.

Yaşlı nüfusun yoğun olduğu yerleşimlerde tahliye desteği yetersiz kaldı.

Beş kademeli sistem

Olaydan sonra uyarılar beş kademeli tek bir ölçekte birleştirildi.

Ölçek, hangi düzeyde ne yapılması gerektiğini açıkça belirtir.

Dördüncü düzeyde tüm sakinlerin tahliyesi, beşinci düzeyde ise can güvenliğinin en yakın güvenli noktada aranması istenir.

Belediyelerin uyarı yayımlama yetkisi ve zamanlaması yeniden düzenlendi.

Uyarı metinleri sadeleştirildi ve çok dilli yayın kapsamı genişletildi.

Baraj işletmesi tartışması

Bazı barajlarda, doluluk sınırına ulaşıldığında kontrollü su bırakma yapıldı.

Bu işlem, aşağı havzada su seviyesini hızla yükseltti.

Bilgilendirmenin zamanlaması ve kapsamı eleştirildi.

Sonrasında baraj işletme kuralları ve önceden bildirim yükümlülükleri gözden geçirildi.

Havza ölçeğinde ortak yönetim yaklaşımı bu dönemde güçlendi.

Yeniden inşa

Su altında kalan yerleşimlerde temizlik ve onarım aylar sürdü.

Sedde yarığı onarıldı ve yükseltildi.

Bazı bölgelerde konutların daha yüksek kota taşınması için destek programları açıldı.

Yamaç yerleşimlerinde koruma duvarları ve akış yönlendirme yapıları inşa edildi.

Bu tür yapıların sınırları, sonraki yıllarda da tartışıldı.

Gönüllü ve destek

Afet sonrası gönüllü sayısı yüksek oldu ve merkezler hızla kuruldu.

Yaz sıcağında çamur temizliği, sağlık riski taşıyan bir çalışmaydı.

Gönüllü koordinasyonu için geliştirilen model bu olayda da uygulandı. Konu için 2004 Chūetsu depremi dosyası okunabilir.

Geçici konutlar ve kira desteği programları devreye alındı.

İklim bağlantısı

Kısa sürede düşen yoğun yağış olaylarının sıklığı, uzun dönemli kayıtlarda artış gösteriyor.

Atmosferdeki nem taşıma kapasitesinin artması, bu eğilimin açıklamalarından biri.

Bu nedenle mevcut altyapının tasarlandığı yağış senaryoları yeniden değerlendiriliyor.

Sonraki yıllarda benzer olaylar yaşandı. Konu için 2019 tayfun Hagibis ve nehir taşkınları dosyası okunabilir.

Bilgi akışı

Afet sırasında sosyal medya, yardım çağrısı için yaygın biçimde kullanıldı.

Aynı kanallarda doğrulanmamış bilgiler de dolaştı ve müdahaleyi güçleştirdi.

Belediyeler resmî hesaplardan düzenli bildirim yapmaya başladı.

Sonrasında kurumlar arası ortak bilgi platformları kuruldu.

Yabancı sakinlere yönelik çok dilli bildirim, bu olaydan sonra yaygınlaştırılan uygulamalardan biri oldu.

Hazırlık için notlar

Yaşanılan yerin risk haritası belediye sitesinden edinilebilir.

Tahliye noktası ve güzergâh önceden belirlenmelidir. Gece koşulunda deneme yürüyüşü önerilir.

Uyarı düzeyleri telefon uygulamalarından takip edilebilir.

Genel hazırlık için Japonya’da deprem ve afet hazırlık planı dosyası ayrıntı verir.

Mahalle derneklerinin hazırladığı yardım listeleri, yaşlı ve engelli sakinlerin tahliyesinde belirleyici oluyor. Bu listelere kayıt olmak isteğe bağlıdır.