Hanafuda ve Geleneksel Oyunlar: Çiçek Kartları, Go ve Şogi

Japonya’da uzun geçmişi olan birkaç oyun bugün de yaygın biçimde oynanıyor. Bunların bir bölümü profesyonel bir kurumsal yapıya sahip.

Bu dosya, hanafuda kartlarını, şiir kartı oyunlarını ve tahta oyunlarının düzenini anlatıyor.

Hanafuda destesi

Deste kırk sekiz karttan oluşur.

Kartlar on iki takıma ayrılır ve her takım bir aya karşılık gelir.

Her takımda dört kart bulunur.

Kartların üzerinde sayı değil bitki ve mevsim öğeleri yer alır.

Ocak çam, şubat erik, mart kiraz olarak sıralanır.

Kart değerleri

Kartlar dört değer sınıfına ayrılır.

Sade kartlar en düşük değere sahiptir.

Şerit kartlar üzerinde ince bir bant bulunur.

Hayvan ve nesne kartları orta değerdedir.

Işıklı kartlar en yüksek değere sahiptir ve destede beş tanedir.

Oyun biçimleri

En yaygın oyun, koi koi adıyla bilinir.

Oyuncular kart eşleştirerek belirli desenler kurar.

Desen tamamlandığında oyuncu durup puan alabilir ya da devam edebilir.

Devam etme kararı, riski artırır ve oyunun adı buradan gelir.

Hachi hachi adlı üç kişilik bir başka oyun da yaygındır.

Tarihsel arka plan

Kart oyunları, on altıncı yüzyılda Avrupa üzerinden ulaştı.

Kumar nedeniyle çeşitli dönemlerde yasaklandı.

Yasaklar, kartların biçim değiştirerek sürmesine yol açtı.

Hanafuda, bu değişimlerin sonunda ortaya çıkan biçimdir.

Sayı yerine görsel kullanımı, bu geçmişle ilgilidir.

Üretim

On dokuzuncu yüzyılın sonunda Kyoto’da kart üretimi kurumsallaştı.

Kartlar kalın ve küçük boyutlu üretilir.

Kâğıt katmanları preslenir ve kenarları siyah boyanır.

Bu yapı, kartların masaya vurularak oynanmasına uygun.

Aynı üretici, sonraki on yıllarda oyun sektörünün başka alanlarına da geçti.

Karuta

Karuta, kart kapma oyunlarının genel adıdır.

Bir okuyucu metni sesli okur, oyuncular doğru kartı bulmaya çalışır.

Çocuklar için atasözü kartları kullanılır.

Bu oyun, okuma yazma öğreniminde de kullanılır.

Yeni yıl döneminde aile içinde oynanması yaygındır.

Şiir kartları

Yüz şiirlik bir derlemeye dayanan karuta türü ayrı bir daldır.

Şiirlerin ilk bölümü okunur, oyuncu ikinci bölümün yazılı olduğu kartı alır.

Yarışma düzeyinde oyuncular, şiiri ilk hecelerden tanır.

Ulusal turnuvalar düzenlenir ve şampiyona unvanı verilir.

Bu dal, hız ve hafıza gerektiren bir spor olarak değerlendirilir.

Go

Go, on dokuz çizgili tahtada siyah ve beyaz taşlarla oynanır.

Amaç, tahtada daha çok alan çevrelemektir.

Kurallar sadedir ama olası konum sayısı çok yüksektir.

Oyun, kıta üzerinden erken dönemde geldi ve saray çevresinde yaygınlaştı.

Bugün profesyonel bir birlik ve unvan turnuvaları bulunuyor.

Şogi

Şogi, satranca benzeyen bir tahta oyunudur.

En belirgin farkı, alınan taşın yeniden tahtaya sürülebilmesidir.

Bu kural, oyunu satrançtan farklı bir yapıya sokar.

Taşlar beşgen biçimlidir ve üzerlerinde karakter yazılıdır.

Terfi eden taşlar ters çevrilir ve arka yüzdeki yazı geçerli olur.

Profesyonel yapı

Hem go hem şogi için profesyonel birlikler bulunur.

Oyuncular, gençlik yaşlarında yetiştirme kurumlarına girer.

Profesyonel olmak için kademeli sınavlardan geçilir.

Unvan maçları, gazete ve yayın kuruluşlarının desteğiyle düzenlenir.

Bu maçlar günlerce sürebilir ve internet üzerinden canlı yayımlanır. Yorumcular, hamleleri izleyiciye açıklar.

Yapay zekâ etkisi

2010’lu yıllarda yapay zekâ programları, üst düzey oyuncuları yendi.

Bu gelişme, iki oyunda da hazırlık yöntemlerini değiştirdi.

Oyuncular, program analizini çalışma aracı olarak kullanıyor.

Yeni açılış fikirleri bu yolla yaygınlaştı.

Turnuva düzeni ve seyirci ilgisi ise azalmadı.

Okul ve kulüpler

Go ve şogi, okul kulüpleri arasında yer alır.

Belediye merkezlerinde ve kütüphanelerde oyun salonları bulunur.

Yaşlılar için düzenli buluşmalar organize edilir.

Bu etkinlikler, sosyal temas açısından da değerlendirilir.

Kulüp düzeni için Japonya’da okul kültürü ve yıl düzeni dosyası okunabilir.

Diğer oyunlar

Sugoroku, zar ve yol üzerine kurulu bir oyundur.

Kendama, ipe bağlı topun tutulmasına dayanan bir el becerisi oyunudur.

Menko, kartların yere vurularak çevrilmesiyle oynanır.

Ohajiki ve otedama, küçük taş ve keselerle oynanan geleneksel oyunlardır.

Bu oyunlar, okul öncesi eğitimde ve müzelerde tanıtılıyor.

Yeni yıl dönemi

Birçok geleneksel oyun, yeni yıl döneminde aile içinde oynanır.

Uçurtma uçurma ve tüylü top oyunu da bu döneme aittir.

Bu uygulamalar, tatil günlerinin kültürel içeriğini oluşturur.

Konu için yeni yıl ve setsubun ritüelleri dosyası okunabilir.

Yeni gelenler için bu oyunlar, aile toplantılarına katılmanın kolay bir yolu.

Nereden başlanır

Hanafuda desteleri kırtasiye ve oyuncak dükkânlarında satılıyor.

Kural kitapçıkları paketle birlikte geliyor.

Go ve şogi için başlangıç setleri ve dokuz çizgili küçük tahtalar bulunuyor.

Kulüpler, başlangıç seviyesi için ücretsiz ders veriyor.

Oyunların hepsi, dil bilgisi gerektirmeden öğrenilebiliyor. Kart oyunlarında yalnızca mevsim adlarının tanınması yeterli.

Çevrimiçi uygulamalar da mevcut ve kural öğrenmek için pratik bir başlangıç sunuyor.

Mevsim düzeninin genel çerçevesi için yetmiş iki mikro mevsim dosyası okunabilir.