Hokkaido'nun Yerleşime Açılması ve Ainu Toprakları

On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında Hokkaido, merkezî yönetim tarafından planlı biçimde yerleşime açıldı. Bu süreç, adanın nüfusunu ve ekonomisini kökten değiştirdi.

Bu dosya, sürecin nasıl yürütüldüğünü, kimlerin yerleştirildiğini ve Ainu topluluklarının yaşadıklarını anlatıyor.

Adanın önceki durumu

Ada, uzun süre Ezo adıyla anılıyordu.

Ainu toplulukları, avcılık, balıkçılık ve toplayıcılıkla geçiniyordu.

Güney uçtaki bir bölgede Japon yerleşimi ve ticaret merkezi vardı.

Ticaret, balık ve kürk üzerine kuruluydu ve eşitsiz koşullarda yürüyordu.

Adanın iç kesimleri, Japon yönetiminin doğrudan denetimi dışındaydı.

Kalkınma idaresi

1869’da adaya Hokkaido adı verildi ve bir kalkınma idaresi kuruldu.

İdare, yerleşim, tarım, madencilik ve altyapıdan sorumluydu.

Sapporo, planlı bir merkez olarak ızgara düzeninde kuruldu.

Yol, liman ve demiryolu yatırımları hızla başlatıldı.

İdare 1882’de kaldırıldı ve yerini iller aldı.

Yabancı danışmanlar

Amerikan tarım uzmanları danışmanlık için davet edildi.

Soğuk iklime uygun tarım yöntemleri getirildi.

Buğday, patates, mısır ve yulaf gibi ürünler denendi.

Süt hayvancılığı bu dönemde başladı ve bugün adanın önemli sektörüdür.

Uzman programının genel çerçevesi için Meiji döneminde yabancı uzmanlar dosyası okunabilir.

Tarım modeli

Ana adalardaki pirinç tarımı, başlangıçta uygun görülmedi.

Batı tarzı geniş tarla ve makine kullanımı önerildi.

Yerleşimcilerin bir bölümü buna rağmen pirinç yetiştirmeyi denedi.

Soğuğa dayanıklı pirinç çeşitleri geliştirildi ve üretim yaygınlaştı.

Bugün ada, ülkenin en büyük pirinç üreticilerinden biri.

Asker çiftçiler

Tondenhei adı verilen bir düzen kuruldu.

Bu düzende yerleşimciler hem çiftçi hem asker olarak görevlendirildi.

Kendilerine arazi, konut ve başlangıç desteği verildi.

Karşılığında askerî eğitim ve savunma görevi üstlendiler.

Düzen 1870’lerden 1900’lere kadar sürdü.

Kimler yerleşti

Yerleşimcilerin bir bölümü, eski savaşçı sınıfından gelen ailelerdi.

Bu aileler, beylik sisteminin kaldırılmasıyla gelirini kaybetmişti.

Konu için 1868-1869 Boshin Savaşı dosyası okunabilir.

Yoksul kırsal bölgelerden gelen aileler de yerleştirildi.

Yerleşim, il ve köy grupları hâlinde örgütlendi.

Yerleşim koşulları

İlk yıllar ağır geçti. Kış uzun ve soğuktu.

Barınaklar yetersizdi ve gıda sınırlıydı.

Ormanın temizlenmesi ve toprağın işlenebilir hâle getirilmesi yıllar aldı.

Birçok aile ilk yıllarda geri döndü.

Kalanlar, kademeli olarak yerleşik tarım düzenini kurdu.

Kuzey sınırı

Adanın kuzeyindeki ve doğusundaki adalar üzerinde sınır belirsizliği vardı.

1875’te yapılan bir anlaşmayla Sahalin ve Kuril adaları arasında değişim yapıldı.

Sahalin’deki Ainu topluluklarının bir bölümü Hokkaido’ya taşındı.

Bu zorunlu taşınma, topluluklar için ağır sonuçlar doğurdu.

Kuzey adaları üzerindeki egemenlik sorunu, ikinci dünya savaşından sonra yeniden ortaya çıktı.

Bu konu bugün de iki ülke arasında çözülmemiş bir başlık olarak duruyor.

Kömür ve sanayi

Adada zengin kömür yatakları bulundu.

Madencilik, demiryolu yapımıyla birlikte gelişti.

Kömür, ülkenin sanayileşmesinde önemli bir kaynak oldu.

Maden kasabaları kuruldu ve nüfus çekti.

Yirminci yüzyılın sonunda madenlerin kapanması, bu kasabalarda nüfus kaybına yol açtı.

Ainu toprakları

Yerleşim, Ainu topluluklarının kullandığı alanlarda gerçekleşti.

Av ve balık alanlarına erişim sınırlandırıldı.

Somon avcılığı ve geyik avı yasaklandı ya da kısıtlandı.

Bu kısıtlar, geçim düzenini doğrudan ortadan kaldırdı.

Topluluklar, tarıma yönlendirildi ve yerleşim yerleri değiştirildi.

Asimilasyon politikası

1899’da çıkarılan bir yasa, Ainu topluluklarını hedefleyen düzenlemeler getirdi.

Yasa, tarım için arazi tahsisi öngörüyordu ancak koşulları ağırdı.

Dil ve gelenek kullanımı okullarda kısıtlandı.

Bu politikalar, dilin aktarımını kesintiye uğrattı.

Konu için Ainu dili ve yer adları dosyası okunabilir.

Sonraki dönem

1997’de kültürün desteklenmesine yönelik bir yasa çıkarıldı ve 1899 yasası kaldırıldı.

2019’da Ainu halkı, ülkenin yerli halkı olarak yasal biçimde tanındı.

Ulusal müze ve kültür alanı kuruldu.

Konu için Ainu kültürü ve Upopoy dosyası okunabilir.

Toprak ve kaynak hakları üzerine tartışma sürüyor.

Nüfus değişimi

Adanın nüfusu, yerleşim döneminde birkaç on yılda büyük ölçüde arttı.

Bu artış, göçle gerçekleşti.

Yirminci yüzyılın sonunda nüfus zirveye ulaştı ve sonrasında azalmaya başladı.

Bugün ada, ülke genelindeki nüfus azalmasının en belirgin görüldüğü bölgelerden biri.

Konu için akiya boş evler ve kırsal yerleşim dosyası okunabilir.

Peyzaj üzerindeki etki

Ormanların büyük bölümü tarım için açıldı.

Bataklık alanlar kurutuldu ve nehirler düzenlendi.

Bu değişim, sulak alan ekosistemlerini daralttı.

Kalan alanlar bugün koruma altında. Konu için Kushiro sulak alanı ve turnalar dosyası okunabilir.

Doğa koruma çalışmaları, bu tarihsel kaybı hesaba katarak yürütülüyor.

Kaynaklar ve bellek

Kalkınma idaresinin kayıtları arşivlerde bulunuyor.

Yerleşimci ailelerin günlük ve mektupları yayımlandı.

Ada genelinde açık hava müzeleri ve tarihî köyler kuruldu.

Bu müzeler, hem yerleşim tarihini hem Ainu kültürünü anlatıyor.

Anlatının her iki tarafı birlikte sunulduğunda, dönem daha eksiksiz okunuyor. Son yıllarda müze anlatıları bu yönde güncelleniyor.

Arazi kayıtları, yerleşim planları ve Ainu tanıklıkları birlikte okunduğunda kalkınma politikasının kimin için hangi bedeli doğurduğu daha açık görülüyor.