Nebuta ve Tōhoku Yaz Şenlikleri: Işıklı Figürler, Davul ve Kent Belleği

Japonya’nın kuzeyinde ağustosun ilk haftası, yılın en yoğun şenlik dönemidir. Tōhoku bölgesinin büyük kentleri, birkaç gün boyunca sokaklarını geçit alayına açar.

Bu dosya, bölgenin üç büyük yaz şenliğini, bunların nasıl hazırlandığını ve ziyaretçinin nasıl davranması beklendiğini anlatıyor.

Yazın ortasındaki takvim

Tōhoku’da kış uzun ve serttir. Tarım takvimi kısa bir çalışma penceresine sıkışır.

Ağustos başı, pirinç tarlalarında yoğun işin duraksadığı ve Obon dönemine yaklaşılan bir aralıktır.

Şenliklerin bu tarihe yerleşmesi tesadüf değildir. Toplu emeğin ara verdiği gün, toplu kutlamanın da günüdür.

Şenlikler ayrıca yaz yorgunluğunu ve hastalığı uzaklaştırma amacı taşıyan eski arınma törenleriyle bağlantılıdır.

Aomori Nebuta

Aomori kentinin şenliği, tel iskelet üzerine gerilmiş kâğıttan yapılmış dev figürlerle tanınır.

Figürler genellikle tarih ve efsane sahnelerini canlandırır. Savaşçılar, tanrılar ve hayvanlar sık kullanılan konulardır.

Her figür içeriden aydınlatılır. Gece karanlığında kâğıdın ardındaki ışık, boyanın rengini öne çıkarır.

Alay, figürleri iten ekiplerle, davulcularla ve zıplayarak ilerleyen dansçılarla birlikte hareket eder.

Dansçıların adı haneto’dur. Belirli bir kıyafeti giyen herkes, önceden kayıt olmadan bu gruba katılabilir.

Figürün yapımı

Bir figür, yılın büyük bölümünü kaplayan bir çalışmanın ürünüdür.

Önce tel iskelet kurulur. Bu aşama, figürün duruşunu ve hacmini belirler.

Ardından iskeletin içine aydınlatma yerleştirilir ve üzerine ince kâğıt yapıştırılır.

Boyama, kâğıdın saydamlığını hesaba katarak yapılır. Işık altında görünecek renk, gündüz görünenden farklıdır.

Figür ustaları uzun bir çıraklık döneminden geçer. Ustalık, iskelet kurma ve ışık dengesi bilgisinde toplanır.

Akita Kantō

Akita kentinin şenliğinde uzun bambu direklere asılmış kâğıt fenerler taşınır.

Bir direk, birçok feneri taşır ve ağırlığı hatırı sayılır düzeydedir.

Taşıyıcı, direği avucunda, alnında, omzunda ve belinde dengede tutar. Bu, uzun süreli çalışmayla kazanılan bir beceridir.

Fenerlerin pirinç başaklarını andıran dizilişi, iyi hasat dileğiyle ilişkilendirilir.

Şenlik, mahalle grupları arasında bir beceri gösterisi olarak da işler.

Sendai Tanabata

Sendai’nin şenliği, kâğıt süslemelerle tanınır. Alışveriş sokakları tavandan sarkan uzun renkli şeritlerle kaplanır.

Süslemeler her yıl yeniden yapılır. Mahalleler arasında sessiz bir rekabet vardır.

Tanabata, yıldız efsanesine dayanan ve dilek yazma geleneğiyle birlikte anılan bir kutlamadır.

Sendai’de tarih, ay takvimine göre kaydırılarak ağustos başında uygulanır.

Kim düzenler

Bu şenlikler belediye tarafından tek başına düzenlenmez. Asıl yük mahalle dernekleri, işyeri grupları ve okul kulüplerindedir.

Her grup kendi figürünü, direğini ya da süslemesini üretir ve masrafını bağışla karşılar.

Bu yapı, şenliği bir gösteriden çok toplu bir üretim işine dönüştürür.

Katılımcı sayısının düşmesi, kırsal nüfusun azaldığı yerlerde ciddi bir sorundur. Bazı küçük şenlikler bu nedenle durmuştur.

Kayıtlı miras statüsü

Japonya’da halk şenlikleri, kültür varlığı sisteminde ayrı bir başlık altında değerlendirilir.

Kültür İşleri Ajansı, bazı şenlikleri önemli maddi olmayan halk kültür varlığı olarak kayda alır.

Bu statü, doğrudan para desteği kadar, belgeleme ve aktarım yükümlülüğü de getirir.

Kayıt, şenliğin donmasını değil sürmesini hedefler. Değişim, kayıt altındaki şenliklerde de olağan sayılır.

Ziyaretçi için pratik notlar

Şenlik haftasında konaklama aylar öncesinden dolar. Plan yapmadan gitmek genellikle sonuçsuz kalır.

Tren biletleri de aynı şekilde erken tükenir. Rezervasyonlu vagon seçmek güvenlidir.

Ana güzergâhlar akşam saatlerinde kapatılır. Yürüyüş mesafeleri beklenenden uzundur.

Ağustos sıcağı yüksek nemle birlikte gelir. Su taşımak ve mola vermek gereklidir.

Katılım ve saygı sınırı

Nebuta’da dansçı grubuna katılmak açıktır ama kıyafet kuralı vardır. Kural dışı katılım kibarca engellenir.

Diğer şenliklerde taşıyıcı gruplar kapalıdır. Bu grupların çalışması yıl boyunca sürer ve dışarıdan katılım beklenmez.

Fotoğraf çekmek serbesttir. Alayın önünü kesmek ve taşıyıcıların hattına girmek değildir.

Görevlilerin uyarısı tartışmaya açık değildir. Kalabalık yönetimi, dar sokaklarda güvenliğin tek aracıdır.

Şenlik sonrası

Şenlik biter bitmez sökme işi başlar. Figürler parçalanır, malzemenin bir bölümü ayrılır.

Bazı figürler yıl boyunca kent müzesinde sergilenir. Bu, ziyaretin şenlik dışındaki aylarda da anlamlı olmasını sağlar.

Ertesi yılın hazırlığı, çoğu grupta sonbaharda başlar.

Müzik ve ritim

Her şenliğin kendi ritim kalıbı vardır. Aomori’de davul, zil ve flüt birlikte çalışır.

Ritim, alayın yürüme hızını belirler. Hızlanma ve yavaşlama, sözlü komutla değil müzikle verilir.

Çocuklar bu kalıpları erken yaşta öğrenir. Mahalle provaları yaz başında başlar ve haftada birkaç akşam sürer.

Müzik grupları genellikle figür ekipleriyle aynı mahalleye bağlıdır. İki ekip birlikte çalışır ve birlikte anılır.

Kayıt yapılmış müzik kullanılmaz. Alayın sesi, o akşam sokakta çalan kişilerin sesidir.

Bölgeyi birlikte okumak

Tōhoku’nun yaz şenlikleri, bölgenin kıyı ve dağ hayatından ayrı düşünülemez. Aynı topluluklar, Sanriku kıyısı ve balıkçılığı dosyasında anlatılan ekonomiyi de sürdürür.

Şenlik takviminin mevsim mantığı için matsuri ve mevsim takvimi dosyasına, davul geleneği için taiko davul geleneği dosyasına bakılabilir.

Şenliğe gitmek, bir gösteriyi izlemekten fazlasıdır. Bir yılın ortak emeğinin karşılığını görmek anlamına gelir.