Toplum ve Kültür
Eski Japon Takvimi ve Rokuyō'nun Bugünkü Kullanımı
Japonya'da kullanılan eski ay takvimi, güneş takvimine geçiş, rokuyō gün nitelikleri, mevsim bölümleri ve bu sistemin bugünkü gündelik kullanımı.

Japonya, 1873’te güneş takvimine geçti. Buna rağmen eski takvimin bazı öğeleri gündelik hayatta kullanılmayı sürdürüyor.
Bu dosya, eski takvimin yapısını, geçiş sürecini ve bugün hangi öğelerinin sürdüğünü anlatıyor.
Eski takvimin yapısı
Kullanılan sistem, ay ve güneş hareketlerini birlikte hesaba katıyordu.
Aylar, ay evrelerine göre belirleniyordu ve yirmi dokuz ya da otuz gün sürüyordu.
On iki ay, güneş yılından yaklaşık on bir gün kısa kalıyordu.
Bu fark, birkaç yılda bir eklenen artık ayla kapatılıyordu.
Artık ayın hangi yıla ekleneceği, hesaplamayla belirleniyordu.
Yeni yılın tarihi
Eski takvimde yeni yıl, bugünkü ocak sonu ile şubat ortası arasında düşüyordu.
Bu tarih her yıl değişiyordu.
Bugün de bazı bölgesel kutlamalar bu tarihe göre yapılır.
Bahar başlangıcı ile yeni yıl arasındaki yakınlık, kutlamaların içeriğini belirledi.
Konu için yeni yıl ve setsubun ritüelleri dosyası okunabilir.
Güneş takvimine geçiş
Geçiş, 1872 sonunda ilan edildi ve 1873 başında uygulandı.
Karar, uluslararası uyum ve idari düzen gerekçesiyle alındı.
Geçiş, aynı yılın aralık ayının kısaltılmasıyla yapıldı.
Bu düzenleme, o ay için maaş ödemesini de etkiledi.
Uygulama hızlı oldu ve kısa sürede yerleşti.
Geçişin etkileri
Tarımsal takvim, bir süre eski sisteme göre yürütüldü.
Şenlik tarihleri kaydı ve bölgeye göre farklı uygulamalar oluştu.
Bazı şenlikler eski tarihe, bazıları yeni tarihe taşındı.
Bazıları ise bir ay kaydırılarak uygulandı.
Bu nedenle bugün aynı şenlik farklı bölgelerde farklı tarihte kutlanabiliyor.
Yirmi dört mevsim bölümü
Eski takvimde yıl, yirmi dört mevsim bölümüne ayrılıyordu.
Bu bölümler, güneşin konumuna göre belirlenir ve her yıl aynı tarihe yakın düşer.
Bahar başlangıcı, gündönümü ve ekinoks bu sistemin parçasıdır.
Bölümler, tarımsal işlerin planlanmasında kullanılıyordu.
Ayrıntı için yetmiş iki mikro mevsim dosyası okunabilir.
Rokuyō nedir
Rokuyō, günlere altı ayrı nitelik atayan bir döngüdür.
Sırasıyla senshō, tomobiki, senbu, butsumetsu, taian ve shakkō adlarını taşır.
Bu döngü, eski takvim ayının başına göre yeniden başlar.
Sistem, Çin kökenlidir ve Japonya’da Edo döneminde yaygınlaştı.
Bugün birçok takvimde küçük harflerle basılı olarak yer alır.
Günlerin anlamı
Taian, en uğurlu gün sayılır ve düğünler için tercih edilir.
Butsumetsu, uğursuz kabul edilir ve tören için kaçınılır.
Tomobiki, cenaze için uygun görülmez.
Senshō ve senbu, günün belirli saatlerine göre değerlendirilir.
Shakkō, öğle saati dışında uygun sayılmaz.
Bugünkü kullanım
Düğün salonları, taian günlerinde daha yüksek fiyat uygular.
Bu günlerde rezervasyon aylar öncesinden dolar.
Cenaze evleri, tomobiki günlerinde genellikle kapalı olur.
Bazı kurumlar, tören tarihini bu takvime göre belirler.
Uygulama, inanç düzeyinden çok yerleşik bir alışkanlık olarak sürüyor.
Takvimlerde gösterim
Duvar takvimlerinde rokuyō, tarih rakamının altında küçük yazılır.
Aynı takvimlerde eski takvim tarihi de gösterilebilir.
Mevsim bölümleri ayrıca işaretlenir.
Bazı takvimler, tarımsal ve balıkçılık bilgileri de içerir.
Bu takvimler, yıl sonunda hediye olarak dağıtılır.
Diğer gün sistemleri
Rokuyō dışında farklı gün nitelik sistemleri de bulunur.
Bunların bir bölümü tapınak takvimlerinde kullanılır.
Bazı günler, yapı işlerine başlamak için uygun sayılır.
Yeni bina temeli atılmadan önce yapılan arınma töreni bu takvime göre planlanır.
Tapınak uygulamaları için şinto tapınakları yapısı ve ziyaret adabı dosyası okunabilir.
Yaş hesabı
Eski sistemde yaş, doğumda bir sayılır ve her yeni yılda artardı.
Bu sisteme kazoedoshi denir.
1950’de yapılan düzenlemeyle bugünkü yaş hesabı standart hâline geldi.
Eski sistem, bazı tören ve fal uygulamalarında kullanılmayı sürdürüyor.
Yaş törenleri, bu hesaba göre planlanabiliyor.
Zodyak döngüsü
On iki hayvanlı döngü, yılları adlandırmak için kullanılır.
On gövde ile birleştirildiğinde altmış yıllık bir döngü oluşur.
Tarihsel olaylar bu döngüye göre adlandırılabilir.
Konu için 1868-1869 Boshin Savaşı dosyası okunabilir.
Yeni yıl kartlarında o yılın hayvanı yaygın olarak kullanılır.
Ay ve tarım
Balıkçılıkta gelgit hesabı, ay evrelerine bağlıdır.
Balıkçılar bu nedenle ay takvimini bugün de izler.
Bazı tarımsal uygulamalar da ay evresine göre planlanır.
Bu kullanım, geleneksel bilgi ile ölçüm verisinin birleştiği bir alan.
Kıyı ekonomisi için Sanriku kıyısı ve balıkçılığı dosyası okunabilir.
Takvim yapımı
Eski dönemde takvim hazırlama, saray tarafından denetlenen bir işti.
Hesaplama, gözlemevi görevlilerince yapılırdı.
Takvim basımı için ayrıcalık verilmiş dükkânlar bulunuyordu.
İzinsiz takvim basmak yasaktı.
Bu denetim, takvimin yönetim aracı olarak görüldüğünü gösterir.
Bugün resmî takvim bilgisi, ulusal gözlemevi tarafından yayımlanıyor.
Yeni gelen için
Takvim üzerindeki küçük yazılar, ilk bakışta anlaşılmayabilir.
Düğün ve tören planlarken bu ayrıntının sorulması yerinde olur.
Şenlik tarihleri için yerel takvimlere bakmak gerekir.
Kamu tatilleri ise güneş takvimine göre belirlenir ve sabittir.
İki sistem, gündelik hayatta yan yana çalışır.
Resmî tarih ile geleneksel gün niteliğini ayırmak, davetiye ve tören planlarında karışıklığı önlüyor.
Birincil kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirmedir; kişiye özel göç, hukuk, vergi, yatırım, sigorta, sosyal güvenlik veya sağlık danışmanlığı değildir. Kurallar ve süreler değişebilir; güncel koşulu resmî kurum ve yetkili uzmanla doğrulayın.